TÀU HẾT HẠN ĐĂNG KIỂM, DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM CÓ ĐƯỢC TỪ CHỐI BỒI THƯỜNG 2,7 TỶ ĐỒNG?
Trong bảo hiểm hàng hóa vận chuyển bằng đường biển, tình trạng và điều kiện của phương tiện thường được doanh nghiệp bảo hiểm sử dụng để xác định phạm vi trách nhiệm. Tuy nhiên, việc phương tiện không còn đáp ứng một điều kiện nhất định tại thời điểm xảy ra tổn thất không đồng nghĩa doanh nghiệp bảo hiểm đương nhiên được loại trừ toàn bộ trách nhiệm. Quyết định giám đốc thẩm số 01/2025/KDTM-GĐT ngày 11/03/2025 của TAND cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh là một vụ việc đáng chú ý, trong đó bên mua bảo hiểm vẫn được bảo vệ quyền lợi với tổng số tiền hơn 2,7 tỷ đồng.
Vụ án phát sinh từ hợp đồng bảo hiểm hàng hóa giữa Công ty Cổ phần Hóa chất Thành phố H và doanh nghiệp bảo hiểm B. Đối tượng bảo hiểm là 3.670 tấn đá đóng bao, được vận chuyển bằng tàu Thành Hưng 41, với giá trị bảo hiểm 2.248.609.000 đồng. Ngày 22/08/2021, tàu bị chìm trên vùng biển giữa Nghệ An và Thanh Hóa, dẫn đến toàn bộ hàng hóa bị tổn thất. Bên mua bảo hiểm yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm thực hiện nghĩa vụ bồi thường theo hợp đồng.
Doanh nghiệp bảo hiểm không chấp nhận trách nhiệm vì Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của tàu đã hết hiệu lực từ ngày 10/04/2021. Theo lập luận của doanh nghiệp bảo hiểm, phương tiện không còn đáp ứng điều kiện được quy định trong hợp đồng nên thuộc trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm. Tuy nhiên, các cấp Tòa án không chấp nhận cách áp dụng này và xác định doanh nghiệp bảo hiểm vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Tại cấp sơ thẩm, TAND quận Tân Bình buộc doanh nghiệp bảo hiểm thanh toán 2.248.609.000 đồng tiền bảo hiểm và 470.914.170 đồng tiền lãi chậm trả, tổng cộng 2.719.523.170 đồng. Doanh nghiệp bảo hiểm kháng cáo nhưng TAND TP. Hồ Chí Minh tại cấp phúc thẩm tiếp tục giữ nguyên nghĩa vụ thanh toán. Sau đó, vụ án được xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm theo kháng nghị của Viện kiểm sát, nhưng Ủy ban Thẩm phán TAND cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án phúc thẩm.
Điểm pháp lý quan trọng là Tòa án không xem xét riêng lẻ tình trạng hết hiệu lực giấy tờ của phương tiện, mà đánh giá toàn bộ quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng. Trước khi cấp bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm đã kiểm tra hồ sơ của tàu và xác định tàu đủ điều kiện tham gia bảo hiểm. Trong khi đó, hợp đồng không quy định rõ bên mua bảo hiểm phải liên tục duy trì hiệu lực giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật trong suốt thời hạn bảo hiểm.
Doanh nghiệp bảo hiểm cũng không chứng minh được đã yêu cầu bên mua bảo hiểm thực hiện nghĩa vụ này hoặc thông báo, đôn đốc việc đăng kiểm lại trước khi tổn thất xảy ra. Vì vậy, việc giấy chứng nhận của tàu hết hiệu lực không đủ để tự động làm phát sinh điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm. Muốn từ chối bồi thường, doanh nghiệp bảo hiểm phải chứng minh được căn cứ loại trừ phù hợp với nội dung hợp đồng và điều kiện áp dụng của chính điều khoản đó.
Vụ án cho thấy cần phân biệt giữa việc vi phạm một nghĩa vụ hoặc điều kiện của hợp đồng với việc vi phạm đó có thực sự làm phát sinh quyền loại trừ trách nhiệm bảo hiểm hay không. Trong trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm đã biết và kiểm tra tình trạng phương tiện khi chấp nhận bảo hiểm, nhưng hợp đồng không quy định rõ nghĩa vụ phải duy trì điều kiện đó và không có căn cứ chứng minh điều khoản loại trừ được kích hoạt đối với tổn thất cụ thể, doanh nghiệp bảo hiểm không thể chỉ dựa vào tình trạng giấy tờ để từ chối bồi thường. Kết quả cuối cùng, Công ty H được bảo vệ quyền lợi với tổng cộng 2.719.523.170 đồng.
📍 Đọc thêm: Quyết định 01/2025/KDTM-GĐT – TAND cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh: https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta1828628t1cvn/chi-tiet-ban-an
————————
👉 TILA – Tư vấn pháp lý bảo hiểm, đồng hành cùng khách hàng trong việc rà soát quyền lợi, hồ sơ và căn cứ bồi thường.